KİMYEVİ MADDELERİN SATILDIĞI DÜKKANLARA MAHSUS TALİMATNAME           

(Resmi Gazete Yayım Tarihi: 15 Nisan 1934)

Madde 1 -

984 numaralı kanunda gösterilen usule tevfikan müsaade alacak olan ecza ticarethaneleri aşağıdaki kısımları havi olmalıdır.

a) Ticarethane satış mahalli (methal ve buradaki banko ve dolaplar),

b) Zehirli ve müessir maddelerin muhafazasına ait 28/12/1927 tarihli talimatnameye tevfikan yapılmış hususi odalar ve dolaplar,

c) Uyuşturucu maddeleri saklamağa mahsus kilitli ayrı mahal veya dolap,

d) Tıbbi nebatı veya buna benzer rutubetten müteessir olan şeyleri saklamaya mahsus rutubetsiz ve aydınlık bir depo,

e) Serin olarak muhafazası zaruri olan şeylere mahsus bir mahzen,

f) Kaba eşyaya mahsus münasip bir ardiye veya depo.

Madde 2 -

Birinci maddede zikredilen kısımlardan "a" fıkrasında gösterilen satış mahalli asgari 25 metre murabbaı genişlikte olmalıdır. Bu kısım kâfi derecede aydınlık olacağı gibi burasının ve diğer depo ve mahzenlerin zemini su geçmez bir madde ile örtülmüş olmalıdır.

Madde 3 -

Sanat ve ziraat işlerinde kullanılan zehirli ve müessir maddeleri satmağa izinli dükkanlarda yiyecek veya içilecek şeylere ait başka ticaretlerde de meşgul olunduğu takdirde zehirli maddelerin satıldığı kısım ayrı bir dükkân halinde olmalıdır. Her halde bu gibi mahallerin 15 metre murabbaı genişlikte ve zemini su geçmez bir madde ile örtülmüş olması lâzımdır.

Madde 4 -

Ecza ticarethaneleriyle sanat ve ziratte kullanılan zehirli ve müessir maddelerin muhafazası hakkında tertibat ile satışı 28/12/1929 tarihli talimatname hükümlerine tevfikan yapılır.

Madde 5 -

Ecza ticarethaneleriyle sanat ve ziraatte kullanılan zehirli maddeleri satan dükkânlar daima temiz ve muntazam bulunmalıdır.

Madde 6 -

Ecza ticarethanelerinde serum ve aşıların ve buna benzer hayati maddelerin muhafazası için kâfi vüsatte bir buzdolabı bulunması mecburidir. Buzdolaplarının veya bu hizmeti görecek hususi soğutma cihazlarının içinde hararet derecesi daima olarak vasati 10-12'den fazla olmamalıdır.

Madde 7 -

Ecza ticarethaneleri kanuni vaziyetleri itibariyle münhasıran toptan eşya ve kimyevi maddeler ticaretiyle iştigal edecek bu gibi şeyleri eczanelere veya laboratuvarlara veya sanayi erbabına satmağa izinlidirler. 984 numaralı kanunun II maddesi mucibince her nevi ilaç ve müstahzaratı perakende olarak halka satmaktan menedilmiş olduklarından bu ticarethanelerin halkın temasından uzak ve daha ziyade büyük hanlar dahilinde ve ikinci derece sokaklarda tesisi icabeder. Ticarethaneler satış mahallerinin zemin katında olması da şart değildir.

Ecza Ticarethanelerinin Muhteviyatı

Madde 8 -

Ecza ticarethaneleri açıldıkları şehir ve kasabalardaki eczanelerin hususi talimatnamesine göre tesbit edilmiş mali kudret miktarı nazarı dikkate alınmak şartiyle en az beş eczanenin mali kudretine sahip olmak lâzımdır. Şu hale nazaran bir ecza ticarethanesinin sermayesi asgari 15-25 bin lira raddesinde olmalıdır.

Madde 9 -

Bir ecza ticarethanesi açmak için müsaade almak üzere müaracaat edildiği zaman ticarethane sahibi veya şirket müdürü kendisinin veya şirketin 8 inci maddede gösterilen miktarda sermayeye malik olduğunu isbat edecek ve Sıhhat Vekâletince kanaat husule getirecek vesikalar ibrazına mecburdur.

Madde 10 -

Bir ecza ticarethanesi açıldığı zaman mevcut sermayenin, ticarethanenin tanzimine ve talimatname mucibince ayrılması mecburi olan kısımların tertibine kâfi miktarından maadası tıbbi ecza veya sanayi ve ziraatte kullanılan kimyevi maddelerde sıhhi malzeme ve müstahzarat ve tıbbi nebatat ve serum ve aşıları tahsis edilmiş olarak ticarethanede bulunmak icabeyler. Ve bunlar satıldıkça yerine derakap yenileri konur. Her defa vaki olacak teftişlerde ecza ve kimyevi maddeler ve serum ve aşılarla sıhhi malzemeden lâalettayin tesbit edilecek nevilerinden 5 eczane ihtiyacına kâfi gelecek miktarın mevcut olup olmadığı tetkik olunur.

Madde 11 -

Ecza ticarethanelerinde kodekste yazılı olup her eczanede mevcut olması mecburi olan ilâç ve sıhhi malzemeden daima beş eczaneye tevafuk edecek miktarın bulunması mecburidir.

Madde 12 -

Ecza ticarethanelerinin şubeleri bina evsafı ve muhteviyat itibariyle asıl ticarethânelerin şartlarına tâbidirler.

Teftişler

Madde 13-

Ecza ticarethaneleri ve şubeleri senede iki defa Sıhhat ve İçtimai Muavenet Müfettişleri tarafından teftiş edilir. Bu muayyen teftişler haricinde lüzum görüldükçe teftişler yapılabilir. Müfettişlerin bulunmadığı yerlerde veya herhangi diğer bir lüzum ve zaruret halinde bu teftişler Sıhhat ve İçtimai Muavenet Müdürleri tarafından yapılır.

Madde 14 -

Sanat ve ziraat işlerinde kullanılan zehirli ve müessir maddeleri satmağa izin almış olan mahaller Müfettişler ile Sıhhat Müdürleri ve Hükümet Tabipleri tarafından senede iki defa teftişe tâbidirler. Bu muayyen teftişler haricinde lüzum görüldükçe teftişler yapılabilir.

Madde 15 -

Ecza ticarethaneleri ve şubeleriyle sanat ve ziraat işlerinde kullanılan zehirli ve müessir maddelerin satıldığı yerlerin teftişi her sene mayıs ve teşrini sâni aylarında yapılmak lâzımdır.

Madde 16 -

Ecza ticarethaneleriyle şubelerinde aşağıdaki hususlar teftiş olunur:

a) Binanın vasıf ve şartları bu talimatnamede gösterilen kısımları.

b) Temizlik ve intizam.

c) Ticarethanenin muhteviyatı onuncu maddede gösterildiği veçhile her teftişe en az yirmi nevi ecza ve sıhhi malzeme ve serumun miktarları tetkik ve en aşağı beş eczane açmağa kifâyet edecek miktarda olup olmadığı tesbit olunur.

d) Zehirli maddelerin muhafazasına mahsus mahaller ve kaplar ve bunlara ait levazım.

e) Alelûmun teraziler.

f) Uyuşturucu madde dolabı ve bu maddelere mahsus musaddak defterler kayıtları ve vesikaları.

g) Alelûmun zehirli maddelerin satışına mahsus musaddak defterler kayıtlariyle vesikaları.

h) Bütün ilâçların kodekste gösterilen usul dairesinde muhafaza edilip edilmediği.

k) Müdiri mes'ulün veya müdiri mes'ul kullanılmıyorsa ticarethanenin eczacı sahibinin devam edip etmediği.

Madde 17 -

Ticarethane veya şubelerini teftiş eden memurlar bu teftiş neticelerini tafsilâtıyla matbu teftiş varakalarına yazar ve imza eder ve mes'ul müdüre veya eczacı mal sahibine mahsus yerini imza ettirerek Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletine gönderir.

Madde 18 -

Teftiş eden memur şüphe ettiği veya lüzum gördüğü bazı ecza ve kimyevi maddeler veya tıbbi müstahzarlardan usulüne tevfikan alacağı numuneleri bir zabıt tutarak alır ve mühür altında resmi lâboratuvara gönderir ve safiyetinden şüphe ettiği maddeleri tahlil neticesi gelinceye kadar satıştan menederek mühür altına alır.

Madde 19 -

Teftiş esnasında buzdolabında bulunması lâzımgelen aşı ve serumların istimal tarihi hudutlarına dikkat edilmek ve buzdolabının hararet derecesini kontrol etmek lâzımdır. Bozuk veya miadı geçmiş serum ve aşılar bir zabıt tutularak derakap imha olunur ve teftiş varakasına işaret edilir.

Madde 20 -

Sanat ve ziraatte kullanılan zehirli ve müessir maddeleri satmağa izinli dükkanların teftişinde:

a) Satış yerinin temizlik ve intizamına ve kâfi genişliği haiz olup olmadığına.

b) Zehirlerin muhafaza edildiği yerlerle bunlara ait kaplar ve sair levazımın talimatnamesine uygun olup olmadığına.

c) Zehirlere ait musaddak defterler kayıtlariyle bunlara ait vesikaların intizamına.

d) Satışına izin alınan maddelerden başka zehirler satılıp satılmadığına.

e) Terazilerin muayenesine

dikkat olunur. Bu teftişler neticesi matbu teftiş varakasına kayıt olunarak dükkân sahibine de imza ettirilir ve teftiş eden kimse tarafından imzalanarak usulü dairesinde Sıhhat Vekâletine gönderilir.

Madde 21 -

Teftişe memur olan kimse tarafından lüzum görülür veya şüphe hasıl olursa sanat ve ziratte kullanılan zehirli ve müessir maddelerden bazılarından usulü dairesinde zabıt tutularak nümuneler alınabilir ve mühür altında resmi laboratuvara gönderilir. Safiyetinden şüphe olunan maddelerin tahlil neticesi gelinceye kadar dükkânda kalan kısmın satışı men olunabilir.

Madde 22 -

984 numaralı kanunun hususi hükmüne tevfikan ecza ticarethanelerinde ve şubelerinde her nevi perakende ilâç ve müstahzarlar satışı menedilmiş olduğundan gerek müfettişlerin ve gerek Sıhhat Müdürleriyle Hükümet Tabiplerinin bu hususa son derece dikkat eylemeleri ve şiddetle takiplerde bulunmaları lâzımdır. Ecza ticarethaneleri müstacel hallere münhasır olmak üzere perakende olarak yalnız serumlarla pansıman malzemesi satabilirler. Bunun haricinde tuvalet eşyasiyle diş macunları ve sularından tıbbi âletlerden maada hiçbir şeyi perakende olarak halka satamazlar.

Madde 23 -

Ecza ticarethaneleri ve şubelerinde eczacı mes'ul müdürün veya müdür mes'ul yoksa eczacı mal sahibinin daima hazır bulunması ve işine devam etmesi mecburidir. Birbirini müteakip iki teftişte ticarethanede bulunmayan mes'ul müdürler veya eczacı mal sahiplerine evvela tahriri bir ihtar yapılır. Üçüncü defa yerinde hazır bulunmadığı görülen mes'ul müdürlerin bu sıfatları Vekâletçe muteber addedilmez. Ve mes'ul müdürü bulunmayan ticarethaneler hakkındaki hükme tâbi olur. Ve mal sahipleri hakkında kanuni takibat yapılır.

Madde 24 -

Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletince ecza ticarethaneleri ile şubeleri için verilmiş olan fotoğraflı ruhsatnameler mağaza içinde münasip ve görülecek bir yerde asılı bulunmalıdır. Ticarethanelerde ve şubelerinde istihdam olunan kalfa ve çırakların isimleri ve yaşları ile fotoğraflarını havi bir defterin ticarethanede bulunması zaruridir.

Madde 25 -

Sanat ve ziraatte kullanılan zehirli ve müessir maddeleri satmağa izinli dükkânlarda Valiler tarafından verilen, bu izni bildiren resmi vesikanın daima dükkânda bulunması ve müfettişe gösterilmesi mecburidir.

Madde 26 -

984 numaralı kanunun 26 ncı maddesi mucibince bu talimatnamenin neşri esnasında mevcut ticarethanelerin altı ay zarfında bu talimatname hükümlerini yapmaları mecburidir. Bu talimatnamenin neşri esnasında mevcut ticarethanelerin yedinci maddede gösterildiği şekilde yerlere nakli için bu müddet iki senedir.

Madde 27 -

Talimatname hükümlerine muhalif hareket ettikleri teftişlerle sabit olan ticarethane ve dükkânlar hakkında icabeden takibat Sıhhat Vekâleti tarafından icra ettirilir. Perakende satış yaptığı anlaşılarak usulü dairesinde tesbit edilen ecza ticarethaneleri hakkında derakap mahallince takibat yapılmak üzere evrakı Cumhuriyet Müddei umumiliğine tevdi olunur. Ve Vekâlete haber verilir.

Madde 28 -

Bu talimatname neşri tarihinden muteberdir.

Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraatte Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi Maddelerin Satıldığı Dükkânlara Mahsus Talimatnamede yer alan yabancı kelimelerin Türkçe karşılıkları. (*3)

alelumun: genel olarak; umumi biçimde; bütün

derakap: hemen

der'akap: hemen arkasından; hemen

havi: kapsar; kapsayan; içeren

istihdam olunan: görevlendirilen

istimal: kullanma; kullanım

iştigal: uğraş; iş; çalışma

kâfi: yeterli

lâalettayın: gelişigüzel

maada: başka; dışında

malik: sahip

menedilmiş: yasaklanmış

methal: katılma; girme; dahil

mucibince: gereğince; uyarınca

murabbaı: karesi

musaddak: tastikli; onaylı

muteber addedilemez: geçerli sayılmaz

münasip: uygun

münhasıran: özellikle; yalnızca

müstacel: ivedi; acele

tafsilât: ayrıntı; ince detay

tahriri: yazılı

teşrini sâni: kasım ayı

tevfikan: göre; uyarınca

vasati: ortalama

veçhile: bu yüzden; bu yönden; uyarınca

vüsat: kapsam; genişlik

zaruri: zorunlu

zikredilen: belirtilen

(*3) Kaynaklar:

"Karşılıklar Kılavuzu" - Mayıs 1990 - Bilgi Yayınevi , Neşe ATABAY, Ayla BAYAZ

"İlaç ile İlgili Yasalar" - Haziran 1990 - Prof. Dr. Kasım Cemal GÜVEN

"Hukuk Sözlüğü" - 1992 Yetkin Hukuk Yayınları - Prof. Dr. Ejder YILMAZ